Dünya Petrol ve Gaz Sektörü ve Enerji Haberleri - 6 Ocak 2026: Petrol ve Gaz, Yenilenebilir Enerji, Kömür, Elektrik, Rafineriler, Hammaddeler ve Yatırımcılar ile Pazar Katılımcıları için Küresel TEP Trendleri.
Küresel Enerji Pazarındaki Ana Trendler
2025 yılı, küresel enerji ve yakıt sektörü (TEP) için çelişkili faktörlerle dolu bir yıl olarak tamamlandı: petrol fiyatları yıl boyunca, aşırı üretim endişeleri nedeniyle yaklaşık %20 düştü, ancak devam eden jeopolitik gerilimler "koruma" varlıklarına olan talebi destekliyor. Bu faktörlerin kombinasyonu, pazar katılımcıları ve yatırımcılar için belirsiz bir ortam yaratıyor ve onları durum gelişmelerini yakından izlemeye zorluyor. Uzmanlar, 2026'da petrol pazarında aşırı arz oluşabileceğini ve bu durumun fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabileceğini öngörüyor. Ancak, batı yaptırımları (AB'nin Rus petrol ürünleri üzerindeki ambargosunu da içerir) ve üretim aksaklıkları (bir dizi petrol rafinerisine yönelik son saldırılardan kaynaklanan) gibi yerel faktörler, ihracatı kısıtlamakta ve fiyatların çökmesini engelleyerek özellikle dizel yakıt üzerinde yüksek marjların korunmasına yardımcı olmaktadır.
Gaz pazarındaki trendler daha da hızlı değişiyor: Avrupa, Rusya'dan gaz boru hatlarıyla gelen tedariklerini hızla azaltıyor (2025 yılı sonuna kadar Ukrayna üzerinden transit tamamen sona ermiş durumda) ve 2028 yılı itibarıyla Rus gazından tamamen vazgeçmeyi planlıyor, sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ithalatını artırıyor. Aynı zamanda, bazı Asya ülkeleri ticaret anlaşmazlıkları nedeniyle tedarik zincirlerini yeniden düzenliyor ve ABD'den LNG alımlarını, enerji ürünlerine uygulanan gümrük vergileri nedeniyle azaltıyor. Bu sırada, küresel elektrik talebi hızla artmaya devam ediyor — veri merkezleri patlaması, yapay zeka teknolojilerinin gelişimi ve ulaşım ile konut alanında toplu elektrifikasyon bununla katkıda bulunuyor — bu da yenilenebilir enerji ve enerji depolama sistemlerine yatırımları teşvik ediyor. Ayrıca, Avrupa'daki ısınma sezonunun başında görece ılımlı kış, gaz fiyatlarını kontrol altında tutmaya ve arz istikrarını sağlamaya yardımcı oluyor, pazar üzerindeki olası sarsıntıları hafifletiyor.
Petrol Pazarı: Fiyatlar ve Tahminler
- Fiyat Trendleri: Uzmanlar, 2026 yılında Brent petrolünün varil fiyatının yaklaşık 60-65 $ aralığında işlem göreceğini öngörüyor. Önümüzdeki aylarda toplam arzın küresel talebi günlük yaklaşık 3-4 milyon varil aşması bekleniyor, bu da ticari petrol stoklarının artmasına yol açacak.
- OPEC+ Politikası: OPEC+ koalisyonu, üretimi artırmaktan kaçınıyor ve mevcut üretim kısıtlamalarını sürdürüyor. Anlaşma kapsamındaki toplam kesinti miktarı 3,2 milyon varil/gün (küresel talebin yaklaşık %3'ü) civarındadır.
- Talep: Küresel ekonomi genel olarak sürdürülebilir bir büyüme sergiliyor ve bu, 2026'da dünya genelinde petrol tüketimini birkaç yüz bin varil/gün artırıyor. Talep, en aktif olarak Asya ve Orta Doğu ülkelerinde artarken, ABD'de şist petrol üretiminin yavaş yavaş düşmeye başladığı gözlemleniyor.
- Jeopolitik Faktörler: Ukrayna çevresindeki çatışmanın barışçıl bir şekilde çözülmesi, petrol pazarında dengenin ani bir şekilde değişmesini sağlayabilir. Yaptırımların kaldırılması ve Rus petrolünün küresel pazara dönmesi, arzı artırıp fiyatlar üzerinde baskıyı artıracak, yaptırımların devam etmesi ise fiyatları daha yüksek seviyelerde tutmaya devam edecektir.
Gaz Pazarı: Tedarik ve Talep
- Boru Hattı Tedarikleri: Rus doğalgazının Avrupa'ya boru hatlarıyla ihracatı, Ukrayna üzerinden transitin sona ermesi nedeniyle 2025 yılı itibarıyla %40'tan fazla azaldı. AB'nin 2028 yılı itibarıyla Rus gazının ithalatını tamamen sonlandırmayı hedeflemesi nedeniyle, Rusya'dan tedarik için yalnızca birkaç alternatif güzergah kalıyor (esas olarak Türkiye üzerinden).
- LNG ve Alternatifler: Avrupa ülkeleri, boru hatlarıyla gelen tedariklerin azalmasını telafi etmek amacıyla ABD, Katar ve diğer ülkelerden sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) alımlarını hızla artırıyor. Aynı zamanda, bazı Asya ülkeleri enerji ürünlerine uygulanan tarifeler nedeniyle ABD'ye olan LNG ithalatını azalttı; aksine, Çin ve Hindistan'daki sıvılaştırılmış gaz talebi, bu ekonomilerin yakıt kaynaklarını çeşitlendirme ve enerji güvenliğini güçlendirme çabaları nedeniyle artmaya devam ediyor.
- Bölgesel Trendler: Türkiye, enerji güvenliğini artırmak amacıyla gaz alt yapısına ve depolama kapasitesine yatırım yapıyor. Çin'de doğalgaz talebinin 2035-2040 yıllarına kadar artarak yıllık yaklaşık 620-650 milyar metreküpe ulaşması bekleniyor; bu durum, ulusal gaz ağlarının daha da genişlemesini teşvik ediyor.
Yenilenebilir Enerji ve Elektrik
- Elektrik Talebi: Birçok ülkede elektrik tüketiminde rekor artış gözlemleniyor. ABD'de, veri merkezlerinin patlaması, yapay zekanın devreye girmesi ve ulaşımın yanı sıra konut sektöründeki elektrifikasyon sayesinde yıllık elektrik tüketiminin 2026'da 4,2 trilyon kWh'i aşması bekleniyor.
- Yenilenebilir Enerjinin Payı: Yenilenebilir enerji kaynaklarının küresel üretime katkısı sürekli olarak artıyor. Tahminlere göre, 2030 yılına kadar "yeşil" jenerasyonun toplam kurulu gücünün 4,6 TW'yi aşacağı öngörülüyor (bu rakamın yaklaşık %80'i güneş enerji santrallerine ait olacak). Önümüzdeki yıllarda, devlet teşvikleri ve teknoloji maliyetlerindeki düşüş sayesinde rüzgar ve güneş enerjisi üretiminde hızlı bir artış bekleniyor.
- Enerji Depolama Sistemleri: Elektrik depolama sistemlerinin (endüstriyel piller) uygulanması hızla artıyor. Bu alanda Çinli şirketler lider konumda; sabit depolama için lityum-iyon pillerinin ihracatı 2025 yılında %75 artış gösterdi. Küresel enerji depolama teknolojilerine yatırımlar da genişliyor ve tahminlere göre mevcut yılın sonuna kadar 60 milyar $'ı aşabilir.
Kömür Sektörü
- Küresel Talep: Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) değerlendirmesine göre, 2025 yılı itibarıyla dünya genelinde kömür tüketiminin 8,85 milyar tona ulaştığı ve önceki yıla göre %0,5 arttığı ve 2030 yılı itibarıyla adım adım düşüşe geçeceği öngörülüyor. Bu durumda, yenilenebilir, nükleer ve gaz enerjisi alanındaki kapasitelerin aktif artışı kömürün enerji dengelerinden çıkmasını sağlayacaktır.
- Bölgesel Dinamikler: Hindistan'da kömür talebi, anormal derecede yüksek yağmurlar ve hidroelektrik santrallerinin rekord düzeyde üretimi nedeniyle azaldı; ABD'de ise gaz fiyatlarının artmasıyla kömür kullanımı arttı. Çin, dünya genelinde en büyük kömür tüketicisi olup, toplam kömür tüketiminin yaklaşık %30'unu oluşturmaktadır; 2025 yılındaki tüketim seviyesinin stabil kalması bekleniyor, ancak 2030'larda kömürün Çin enerji dengesindeki payının düşmesi öngörülüyor.
- Çevresel Faktörler: Hükümetler, iklim hedefleri ile enerji güvenliğini sağlama arasında denge arıyor. Karbon salınımını azaltma konusunda katı düzenlemelere rağmen, kömür sektörü, birçok bölgede enerji arzının önemli bir parçası olmaya devam etmektedir; bu durum, yatırımcılar için belirsizlik oluşturmakta ve enerji stratejilerinin planlanmasını zora sokmaktadır.
Petrol Rafinerisi ve Petrol Ürünleri
- Dizel Yakıtında Düşüklük: 2025 yılında Avrupa'da dizel yakıt rafinaj marjı, petrol fiyatlarındaki düşüşe rağmen yaklaşık %30 artış gösterdi. Bu durum, Ukrayna'daki rafinerilere yönelik saldırılar ve AB'nin Rus petrol ürünlerine yönelik ambargosu ile bağlantılıdır. Dizel fraksiyonların sınırlı arzı, petrol ürünleri üzerindeki fiyat farklarının yüksek olmasına neden oluyor.
- Yeni Kapasiteler: Gelişmiş ülkelerde büyük yeni rafinerilerin devreye girmesi beklenmediği için, petrol ürünleri pazarında yapısal bir açığın devam etmesi bekleniyor. Birçok analist, yüksek rafinaj marjlarının, ek rafinaj kapasiteleri devreye girene kadar devam edeceğini düşünüyor.
- Venezuela: PDVSA, ABD'nin yaptırımları nedeniyle, ağır petrol kalıntılarını tanklarda biriktirmek zorunda kalıyor ve bu, Venezuela'dan yapılan ihracatı kısıtlıyor; bu durum, uluslararası pazardaki gemi yakıtı (bunker yakıtı) dengesizliğini arttırıyor ve özellikle Venezuela'dan tedarik edilen ülkelere etkisi hissedilir halde oluyor.
Kurumsal Olaylar ve Projeler
- Sözleşmeler ve Yatırımlar: Büyük petrol ve gaz şirketleri, projelerin geliştirilmesine yönelik kapsamlı anlaşmalara devam ediyor. İtalyan şirket Saipem, Türkiye'deki Sakarya gaz sahasının geliştirilmesi için 425 milyon $ değerinde bir sözleşme aldı. İngiliz bağımsız şirket Harbour Energy, Meksika'daki Zama petrol sahasının (yaklaşık 750 milyon varil rezerv ile) işletmecisi oldu ve aynı zamanda Meksika Körfezi'ndeki projelerin geliştirilmesi için 3,2 milyar $'lık anlaşmalar imzalayarak bölgede konumunu önemli ölçüde güçlendirdi.
- Birleşmeler ve Satın Almalar: Aralık 2025'te Harbour Energy, Zama projesinin %32'lik hissesini satın aldı ve Meksika Körfezi'ndeki LLOG varlıkları üzerinde kontrol elde etti. Bu işlemler, Harbour'ın bu bölgede iki büyük bağımsız petrol ve gaz projesinin operatörü olmasını sağladı.
- Yaptırımlar ve Lisanslar: Düzenleyici otoriteler sektörü etkilemeye devam ediyor. Sırbistan'daki NIS petrol rafinerisi (Gazprom'un kontrolünde), OFAC'tan, faaliyetlerini 23 Ocak 2026'ya kadar sürdürebilmesi için geçici bir lisans aldı. Bu adım, yaptırımlar nedeniyle duraksayan işletmenin faaliyetlerine yeniden başlamasına olanak sağladı, ancak lisansın geleceği belirsizliğini koruyor.
Mali ve Pazar Göstergeleri
- Borsa Trendleri: Enerji sektöründeki şirketlerin borsa endekslerinde görülen hareketler, hammadde pazarlarının durumunu yansıtıyor. 2025 yılı sonunda, Orta Doğu'daki ana borsa endeksleri, petrol fiyatlarının düşmesiyle birlikte gerileme yaşadı (örn. Suudi Arabistan'ın ana endeksi yaklaşık %1 düştü) ve dünyanın en büyük petrol ve gaz şirketlerinin hisseleri de ölçülü bir düşüş gösterdi.
- Para Politikası: Merkez bankalarının kararları doğrudan yatırım ortamını etkiliyor. Örneğin, Mısır'da yılın sonunda 100 baz puanlık faiz indirimi, ulusal borsa endeksinde yaklaşık %0,9'luk bir artışa neden oldu ve iç talebi canlandırdı. Benzer şekilde, diğer gelişen ekonomilerde de para politikası sıkılaşmasını hafifletme önlemleri tartışılmakta; bu, ileriye dönük olarak enerji sektöründeki şirketler için daha elverişli koşullar yaratabilir.
